Freight Sözlüğü

Freight Sözlüğü

Freight sözlüğü, taşımacılık ve dış ticarette sık geçen terimlerin kısa Türkçe tanımlarını ve İngilizce karşılıklarını bir arada verir. Aşağıda 58 terim alfabetik sıradadır; bir terime tıklayarak doğrudan gidebilirsiniz. Ücretler, süreler ve uygulamalar taşıyıcıya, limana ve sevkiyata göre değiştiği için buradaki tanımlar genel bilgi amaçlıdır.

A

Antrepo nedir?

Bonded Warehouse

Antrepo, eşyanın gümrük vergileri ödenmeden gümrük gözetiminde bekletilebildiği yetkili depo veya alandır. Eşya, ithalat ya da ihracat kararı verilene kadar burada kalabilir.

ATA Carnet nedir?

Temporary Admission Carnet

ATA Carnet, eşyanın kalıcı ithalat vergileri ödenmeden geçici olarak başka bir ülkeye götürülüp geri getirilmesini sağlayan uluslararası gümrük belgesidir. Fuar numunesi, mesleki ekipman ve sergi malzemesi gibi eşyada kullanılır; geçerli olduğu ülkeler ve kapsam belgeyi düzenleyen kuruluştan (Türkiye’de TOBB) teyit edilmelidir.

AWB nedir?

Air Waybill (Hava Konşimentosu)

AWB, havayolu taşımacılığında taşıyıcı veya acentesi tarafından düzenlenen taşıma belgesidir. Taşıma sözleşmesini ve yükün teslim alındığını gösterir; ancak denizyolundaki konşimento gibi devredilebilir bir kıymetli evrak değildir.

B

BAF nedir?

Bunker Adjustment Factor

BAF, gemi yakıtı fiyatındaki değişimi yansıtmak için navluna eklenen yakıt farkı ücretidir. Uygulanıp uygulanmadığı ve nasıl hesaplandığı taşıyıcıya ve güzergâha göre değişir.

Booking nedir?

Yer Rezervasyonu

Booking, yükünüz için taşıyıcıdan gemide, uçakta ya da araçta yer ayırtma işlemidir. Onaylanan booking; sefer, teslim noktası ve cut-off tarihleri gibi bilgileri içerir.

Brüt ve Net Ağırlık nedir?

Gross Weight / Net Weight

Brüt ağırlık, yükün ambalaj ve palet dahil toplam ağırlığıdır; net ağırlık ise yalnızca ürünün kendi ağırlığıdır. Faturada, çeki listesinde ve taşıma belgesinde bu değerlerin birbiriyle tutarlı olması gerekir.

C

CAF nedir?

Currency Adjustment Factor

CAF, kur dalgalanmalarının taşıyıcı üzerindeki etkisini yansıtmak için navluna eklenen kur farkı ücretidir. Uygulanıp uygulanmadığı ve oranı taşıyıcıya göre değişir.

CFS nedir?

Container Freight Station

CFS, parsiyel yüklerin toplandığı, konteynere yüklendiği veya konteynerden boşaltıldığı terminal ya da depodur. LCL taşımalarda yük burada birleştirilir ve varışta burada ayrıştırılır.

CIF nedir?

Cost, Insurance and Freight

CIF, satıcının navlunu ve asgari kapsamlı sigortayı karşıladığı, riskin ise yük gemiye yüklendiğinde alıcıya geçtiği deniz taşımacılığı teslim şeklidir. Varış limanıyla birlikte yazılır; ayrıntı için Incoterms maddesine bakın.

CMR nedir?

Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route

CMR, karayoluyla yapılan uluslararası eşya taşımalarında kullanılan taşıma senedidir ve aynı adlı sözleşmeye dayanır. Gönderici, taşıyıcı ve alıcı bilgilerini, yükün tanımını ve teslim şartlarını içerir.

Consignee nedir?

Alıcı

Consignee, taşıma belgesinde yükü teslim alacak taraf olarak yazılan alıcıdır. Teslimatın kime yapılacağı bu alana ve belgenin türüne göre belirlenir.

Cut-off nedir?

Kesim Zamanı

Cut-off, yükün veya belgelerin belirli bir sefere alınabilmesi için teslim edilmesi gereken son tarih ve saattir. Kaçırılan cut-off yükün sonraki sefere kalmasına yol açabilir.

Ç

Çarter nedir?

Charter

Çarter, bir geminin ya da uçağın tamamının veya bir bölümünün belirli bir sefer veya süre için kiralanmasıdır. Tarifeli hat servisi yerine genellikle büyük, özel ya da proje yükleri için tercih edilir.

Çeki Listesi nedir?

Packing List

Çeki listesi, sevkiyattaki her kolinin içeriğini, adedini, ağırlığını ve ölçüsünü gösteren belgedir. Gümrük işlemlerinde ve yükleme kontrolünde faturayla birlikte kullanılır.

D

DAP nedir?

Delivered at Place

DAP, satıcının yükü adlandırılan varış yerine, boşaltmaya hazır araçta teslim ettiği Incoterms teslim şeklidir. İthalat gümrük işlemleri ve vergileri alıcıya aittir.

DDP nedir?

Delivered Duty Paid

DDP, satıcının yükü adlandırılan varış yerine ithalat gümrük işlemleri ve vergileri dahil teslim ettiği, Incoterms içinde satıcıya en çok yükümlülük veren şekildir.

Demurrage nedir?

Konteyner Yer Gecikme Bedeli

Demurrage, dolu konteynerin serbest süre içinde terminalden çıkarılmaması halinde taşıyıcının uyguladığı günlük bekleme ücretidir. Süre ve ücret taşıyıcıya ve limana göre değişir.

Detention nedir?

Konteyner Alıkoyma Bedeli

Detention, konteynerin terminalden çıktıktan sonra serbest süre aşılarak alıcıda veya göndericide tutulması ve geç iade edilmesi halinde uygulanan günlük ücrettir. Çoğu taşıyıcıda demurrage terminal içindeki beklemeyi, detention terminal dışındaki beklemeyi karşılar.

Door-to-door nedir?

Kapıdan Kapıya Taşıma

Door-to-door, yükün göndericinin adresinden alınıp alıcının adresine teslim edilmesine kadar tüm adımların tek hizmet olarak planlandığı taşıma modelidir. Gümrük, vergi ve son teslimat gibi adımların kapsamda olup olmadığı teklifte açıkça yazılmalıdır.

Dökme Yük nedir?

Bulk Cargo

Dökme yük, ambalajlanmadan doğrudan gemi ambarına veya araca yüklenen hububat, kömür, cevher gibi yüklerdir. Genellikle dökme yük gemileriyle taşınır.

E

ETA nedir?

Estimated Time of Arrival

ETA, geminin, uçağın veya aracın varış noktasına tahmini varış zamanıdır. Bir tahmindir; hava koşulları, liman yoğunluğu ve operasyonel nedenlerle değişebilir.

ETD nedir?

Estimated Time of Departure

ETD, geminin, uçağın veya aracın çıkış noktasından tahmini kalkış zamanıdır. Kesinleşmiş bir saat değildir; cut-off tarihleri genellikle ETD’ye göre planlanır.

EUR.1 Dolaşım Belgesi nedir?

EUR.1 Movement Certificate

EUR.1, tercihli ticaret düzenlemeleri kapsamında ürünün menşe şartlarını sağladığını gösteren ve ithalatta gümrük vergisi avantajından yararlanmaya imkân veren dolaşım belgesidir. Hangi ürün ve ülkeler için geçerli olduğu ilgili anlaşma ve mevzuata göre belirlenir.

EXW nedir?

Ex Works

EXW, satıcının yükü kendi tesisinde hazır hale getirdiği, yükleme ve ihracat gümrüğü dahil sonraki tüm sorumluluğun alıcıda olduğu Incoterms teslim şeklidir. Satıcının yükümlülüğünün en az olduğu terimdir.

F

FCL nedir?

Full Container Load

FCL, bir konteynerin tamamının tek bir göndericinin yüküne ayrıldığı taşıma şeklidir. Konteyner tam dolmasa bile içindeki yük yalnızca o göndericiye aittir; karşıtı LCL’dir.

FOB nedir?

Free On Board

FOB, satıcının yükü adlandırılan yükleme limanında gemiye yüklemekle yükümlülüğünü tamamladığı, riskin yükleme anında alıcıya geçtiği deniz taşımacılığı teslim şeklidir. Konteyner yüklerinde ICC genellikle FCA kullanılmasını önerir; ayrıntı için Incoterms maddesine bakın.

Freight Forwarder nedir?

Nakliye Komisyoncusu / Lojistik Acentesi

Freight forwarder, gönderici veya alıcı adına taşımayı planlayan; yer ayırtma, belgelendirme ve gümrük gibi adımları koordine eden lojistik hizmet sağlayıcıdır. Kendi gemisi, uçağı veya aracı olmak zorunda değildir.

Freight Prepaid / Freight Collect nedir?

Navlun Peşin / Navlun Varışta

Freight prepaid, navlunun gönderici tarafından yükleme aşamasında; freight collect ise varışta alıcı tarafından ödendiği anlamına gelir. Hangisinin geçerli olduğu taşıma belgesinde yazılır ve genellikle Incoterms ile uyumlu olmalıdır.

FTL / LTL nedir?

Full Truck Load / Less than Truck Load

FTL, aracın tamamının tek bir yüke ayrıldığı; LTL ise aracın kapasitesinin birden çok göndericinin parsiyel yükü arasında paylaşıldığı karayolu taşımasıdır. Karayolunda FCL/LCL mantığının karşılığı gibi düşünülebilir.

G

GTİP / HS Kodu nedir?

Harmonized System Code

HS kodu, ürünleri uluslararası ortak sisteme göre sınıflandıran numaradır. Türkiye’de bu kod daha fazla hane ile ayrıntılandırılır ve GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) olarak kullanılır; vergi oranları ve mevzuat şartları bu koda göre belirlenir.

Gümrük Müşaviri nedir?

Customs Broker

Gümrük müşaviri, ithalatçı veya ihracatçı adına gümrük beyannamesini ve ilgili işlemleri yürütmeye yetkili meslek mensubudur. Beyanın doğruluğu için gerekli belgeleri (fatura, çeki listesi, menşe belgesi vb.) sizden ister.

H

Hacimsel Ağırlık nedir?

Volumetric Weight / Chargeable Weight

Hacimsel ağırlık, yükün kapladığı hacmin standart bir katsayıyla ağırlığa çevrilmiş halidir. Özellikle havayolunda gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlıktan yüksek olanı ücretlendirmeye esas alınır; buna chargeable weight denir, katsayı taşıma türüne ve taşıyıcıya göre değişebilir.

House B/L ve Master B/L nedir?

HBL / MBL

Master B/L taşıyıcının düzenlediği ana konşimentodur; House B/L ise forwarder’ın kendi göndericisine düzenlediği konşimentodur. Konsolide sevkiyatlarda her göndericiye ayrı House B/L verilir, tamamı tek Master B/L altında taşınabilir.

I

Incoterms nedir?

International Commercial Terms

Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı, alıcı ile satıcı arasında taşıma, risk ve gümrük sorumluluğunun nerede el değiştirdiğini tanımlayan standart ticari terimlerdir. Güncel sürüm Incoterms 2020’dir ve 11 terim içerir.

K

Konşimento (B/L) nedir?

Bill of Lading

Konşimento, denizyolunda taşıyıcının düzenlediği; yükün teslim alındığını gösteren, taşıma sözleşmesini belgeleyen ve orijinal nüshalarıyla yük üzerindeki teslim hakkını temsil eden belgedir. Çeşitleri ve sık yapılan hatalar için blogdaki yazıya bakabilirsiniz.

Konteyner nedir?

Container

Konteyner, yükü korunaklı biçimde tek birim halinde gemi, tren ve kamyonla taşımaya olanak veren standart ölçülü taşıma kabıdır. En yaygın boyutlar 20 ve 40 fittir; kapasiteyi TEU ile ifade ederiz.

L

LCL nedir?

Less than Container Load

LCL, bir konteyneri doldurmayan yüklerin diğer göndericilerin yükleriyle birleştirilerek aynı konteynerde taşındığı parsiyel taşımadır. Yük CFS’te konteynere yüklenir ve varışta yine CFS’te boşaltılır; karşıtı FCL’dir.

M

Manifesto nedir?

Cargo Manifest

Manifesto, geminin, uçağın veya aracın taşıdığı tüm yüklerin listesini içeren ve gümrük idarelerine sunulan belgedir. Gönderici, alıcı, yük tanımı, adet ve ağırlık bilgileri taşıma belgelerinden alınır.

Menşe Şahadetnamesi nedir?

Certificate of Origin

Menşe şahadetnamesi, malın hangi ülkede üretildiğini veya yeterli işlemden geçtiğini gösteren belgedir. Türkiye’de genellikle ticaret ve sanayi odaları tarafından düzenlenir; alıcı ülkenin ve akreditifin istediği biçime uygun olmalıdır.

N

Notify Party nedir?

Bildirim Tarafı

Notify party, yük varışa yaklaştığında taşıyıcının veya acentesinin haberdar edeceği taraftır. Yükü teslim alacak taraf olmak zorunda değildir; ulaşılabilir iletişim bilgileri belgede eksiksiz yazılmalıdır.

O

OOG nedir?

Out of Gauge

OOG, standart konteyner ölçülerini genişlik, yükseklik veya uzunluk bakımından aşan yüktür. Açık üstlü (open top) veya flat rack gibi özel ekipman ve önceden planlama gerektirir.

P

POL / POD nedir?

Port of Loading / Port of Discharge

POL, yükün gemiye yüklendiği limanı; POD ise gemiden boşaltıldığı limanı ifade eder. Bu bilgiler booking ve taşıma belgelerinde birebir tutarlı olmalıdır.

Proforma Fatura nedir?

Proforma Invoice

Proforma fatura, satıştan önce alıcıya gönderilen; ürün, miktar, fiyat ve ticari şartları içeren ön faturadır. Resmi fatura yerine geçmez; ön ödeme, ithalat izni veya banka işlemleri için istenebilir.

R

Reefer nedir?

Soğutmalı Konteyner

Reefer, sıcaklık kontrollü taşınması gereken gıda, ilaç gibi ürünler için kullanılan, soğutma ünitesi bulunan konteynerdir. Taşıma boyunca istenen sıcaklık ayarı ve elektrik bağlantısı gerekir.

RO-RO nedir?

Roll-on / Roll-off

RO-RO, araçların kendi tekerlekleriyle gemiye girip çıktığı taşıma yöntemidir. Otomobil, kamyon, tır ve iş makineleri gibi tekerlekli veya yuvarlanabilir yükler için kullanılır.

S

Sea Waybill nedir?

Deniz Taşıma Senedi

Sea waybill, taşıma sözleşmesini ve yükün teslim alındığını gösteren ancak devredilebilir olmayan bir belgedir. Teslimat, orijinal belge ibrazı gerekmeden belgede adı yazılı alıcıya yapılır.

Serbest Süre nedir?

Free Time

Serbest süre, konteynerin ücretsiz kalabildiği süredir. Terminalde beklemesi (demurrage) ve terminal dışında tutulması (detention) için ayrı hesaplanabilir; gün sayısı taşıyıcıya ve limana göre değişir.

Shipper nedir?

Gönderici

Shipper, yükü taşıyıcıya teslim eden ve taşıma belgesinde gönderici olarak görünen taraftır. Çoğunlukla ihracatçıdır; belgedeki unvan ve adres diğer evraklarla aynı olmalıdır.

Stuffing / Stripping nedir?

Konteyner Doldurma / Boşaltma

Stuffing, konteynerin yüklenmesi; stripping ise konteynerden boşaltılmasıdır. LCL taşımalarda bu işlemler genellikle CFS’te yapılır.

T

Tehlikeli Madde (DG) nedir?

Dangerous Goods

Tehlikeli madde, taşıma sırasında insan, çevre veya diğer yükler için risk oluşturabilen eşyadır. Denizyolunda IMDG Kodu, havayolunda IATA DGR, karayolunda ADR kurallarına tabidir; ambalaj, etiket ve belge şartlarına sevkiyattan önce bakılmalıdır.

Telex Release nedir?

Elektronik Teslim Onayı

Telex release, orijinal konşimento nüshalarının varış ülkesine kuryeyle gönderilmesi yerine, taşıyıcının yükü elektronik talimatla teslim etmesidir. Genellikle göndericinin orijinal B/L nüshalarını taşıyıcıya iade etmesinin ardından yapılır.

TEU nedir?

Twenty-foot Equivalent Unit

TEU, konteyner kapasitesini ölçmek için kullanılan, 20 fitlik bir konteynere eşit birimdir. 40 fitlik bir konteyner 2 TEU sayılır.

THC nedir?

Terminal Handling Charge

THC, konteynerin terminalde elleçlenmesi (yükleme, boşaltma, yığınlama) için uygulanan ücrettir. Hangi tarafın ödeyeceği teklifte ve ticari şartlarda açıkça yazılmalıdır.

TIR Karnesi nedir?

TIR Carnet

TIR karnesi, TIR sözleşmesi çerçevesinde mühürlü araçlarla yapılan karayolu transit taşımalarında, geçiş ülkelerinin gümrüklerinde yük açılmadan geçişi kolaylaştıran uluslararası gümrük belgesidir.

Transhipment nedir?

Aktarma

Transhipment, yükün varış limanına ulaşmadan önce başka bir limanda gemiden indirilip başka bir gemiye yüklenmesidir. Aktarmalı taşımalarda transit süre uzayabilir.

Transit Time nedir?

Transit Süre

Transit time, yükün çıkış noktasından varış noktasına planlanan taşıma süresidir. Tahmini bir süredir; aktarma, liman yoğunluğu, hava koşulları ve gümrük işlemleri gibi etkenlerle değişebilir.

V

VGM nedir?

Verified Gross Mass

VGM, yüklü konteynerin doğrulanmış brüt ağırlığıdır. SOLAS düzenlemesi gereği, konteyner gemiye yüklenmeden önce gönderici tarafından taşıyıcıya ve terminale bildirilir.

Aradığınız terim yok mu? Sevkiyatınızla ilgili bir terimi ya da belgeyi merak ediyorsanız bize yazın; ekibimiz yardımcı olur. Sık sorulan sorular için S.S.S sayfasına, konu anlatımları için blog yazılarımıza göz atabilirsiniz.