Incoterms nedir? İhracatta hangisini seçmeli?

Incoterms nedir? İhracatta hangisini seçmeli?

Incoterms nedir? İhracatta hangisini seçmeli?

Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı ve alıcı ile satıcı arasında taşıma, risk ve gümrük sorumluluğunun nerede el değiştirdiğini tanımlayan standart ticari terimlerdir. Güncel sürüm Incoterms 2020’dir ve 11 terim içerir. İhracatta doğru terim, ne kadar sorumluluk üstlenmek istediğinize, yükün cinsine ve alıcınızın şartlarına göre seçilir.

Incoterms neyi düzenler, neyi düzenlemez?

Terimler üç konuyu netleştirir: taşıma masraflarını kimin ödeyeceği, yükün kaybolma veya hasar görme riskinin hangi noktada satıcıdan alıcıya geçeceği ve ihracat ile ithalat gümrük işlemlerinin kimde olacağı. Buna karşılık Incoterms bir taşıma sözleşmesi değildir. Malın mülkiyetinin ne zaman geçtiğini, ödeme şartlarını ya da sözleşme ihlalinde ne olacağını düzenlemez; bunlar satış sözleşmesinde ayrıca yazılmalıdır.

Terimler nasıl gruplanır?

11 terimi, satıcının üstlendiği sorumluluğa göre sıralamak en kolay yoldur. EXW’de satıcı yalnızca yükü kendi tesisinde hazır eder. DDP’de ise varış noktasındaki ithalat vergileri dahil her şeyi satıcı üstlenir. Aradaki terimler bu iki uç arasında farklı noktalarda keser.

Bir ayrım daha önemlidir: FAS, FOB, CFR ve CIF yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı için tasarlanmıştır. Diğer yedi terim (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) her taşıma türünde kullanılabilir.

İhracatta en sık görülen terimler

  • EXW (Ex Works): Alıcı yüklemeden itibaren her şeyi üstlenir. Satıcı için en rahat terimdir, ancak ihracat gümrük işlemlerini alıcının yürütmesi gerekir. Yurt dışındaki bir alıcı için bu çoğu zaman zordur.
  • FCA (Free Carrier): Satıcı, yükü belirlenen yerde alıcının belirttiği taşıyıcıya teslim eder ve ihracat gümrüğünü yapar. Birçok ihracatçı için dengeli bir seçenektir.
  • FOB (Free On Board): Satıcı yükü yükleme limanında gemiye yükleyene kadar sorumludur. Yalnızca deniz taşımacılığında kullanılır.
  • CIF (Cost, Insurance and Freight): Satıcı navlunu ve asgari kapsamlı sigortayı öder, ancak risk yük gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
  • DAP (Delivered at Place): Satıcı yükü varış yerine boşaltmaya hazır halde getirir. İthalat gümrüğü ve vergileri alıcıya aittir.
  • DDP (Delivered Duty Paid): Satıcı ithalat vergileri dahil her şeyi üstlenir. Satıcıya en çok yük bindiren terimdir.

İhracatçı olarak nasıl seçersiniz?

Kesin bir formül yok, ancak şu sorular seçimi daraltır:

  • Taşımayı kim yönetecek? Navlun ve rotayı kendiniz kontrol etmek istiyorsanız CIF, CIP veya DAP gibi satıcının taşımayı organize ettiği terimler öne çıkar. Alıcı kendi forwarder’ıyla çalışıyorsa FCA veya FOB daha uygun olabilir.
  • Taşıma türü nedir? Konteyner yüklerinde yük, gemiye yüklenmeden önce genellikle terminale teslim edilir. ICC, bu durumda FOB, CFR ve CIF yerine FCA, CPT ve CIP kullanılmasını önerir.
  • Varış ülkesindeki vergi ve prosedürleri biliyor musunuz? Bilmiyorsanız DDP riskli olabilir; beklenmeyen vergi ve masraflar satıcıya ait olur.
  • Alıcınızın ödeme şekli nedir? Akreditifle çalışıyorsanız akreditifin hangi terimi ve hangi belgeleri öngördüğüne bakın; terim ile akreditif metni uyumlu olmalıdır.

Küçük bir örnek

Türkiye’den Almanya’ya makine parçası gönderen bir ihracatçı iki seçenek arasında kalıyor. FCA’da yükü İstanbul’daki terminalde alıcının taşıyıcısına teslim eder, sorumluluğu orada devreder ve fiyatını buna göre verir. DAP’ta ise taşımayı kendisi organize eder, yükü Hamburg’daki adrese kadar getirir ve yol boyunca oluşabilecek riski taşır. İkinci seçenekte satıcı sevkiyata daha çok hâkim olur ama maliyet ve sorumluluk kalemleri de artar. Doğru olan, hangisini yönetmeye hazır olduğunuzdur.

Sık yapılan hatalar

  • Yer belirtmemek. Terim her zaman bir yerle birlikte yazılır: “FOB İstanbul” ya da “DAP Hamburg” gibi. Yer yazılmazsa sorumluluğun nerede değiştiği belirsiz kalır.
  • Sürümü yazmamak. Sözleşmede “Incoterms 2020” gibi sürümü belirtin. Aksi halde taraflar farklı sürümleri aklında tutabilir.
  • Terimi taşıma türüne uydurmamak. Havayolu ya da karayolu sevkiyatında FOB yazmak, terimin tanımına uymaz.
  • Sigorta kapsamını varsaymak. CIF ve CIP’de satıcının yaptırdığı sigorta asgari kapsamdadır. Yükünüz daha geniş teminat gerektiriyorsa bunu ayrıca kararlaştırın.
  • Terim değiştiğinde teklifi güncellememek. EXW’den FCA’ya geçmek, yurt içi nakliye ve ihracat gümrüğü maliyetlerini size taşır; fiyatlamayı buna göre yapın.

Hangi terimin sizin için uygun olduğuna sözleşme ve ödeme şartlarınız birlikte karar verir. Nihai metni bankanız ve gümrük müşaviriniz ile teyit etmenizi öneririz. Sevkiyatınızı planlarken gümrükleme hizmetlerimize göz atabilir ve sorularınız için bize ulaşabilirsiniz. Diğer terimlerin kısa tanımları Freight Sözlüğü sayfasında.