Konşimento (B/L) türleri ve sık yapılan hatalar
Konşimento (Bill of Lading, B/L), denizyolu taşımacılığında taşıyıcının düzenlediği belgedir ve üç iş görür: taşıma sözleşmesinin kanıtıdır, yükün taşıyıcıya teslim alındığını gösterir ve orijinal nüshalarıyla yükü teslim alma hakkını temsil eder. Türü, hangi belgeyle yükün teslim edileceğini ve süreçte neyin gecikebileceğini belirler.
Konşimento türleri
Aynı sevkiyat için birden fazla sınıflandırma geçerli olabilir. En sık karşılaşılanlar şunlardır.
- Orijinal B/L (Original B/L): Genellikle üç orijinal nüsha düzenlenir. Yükü teslim almak için bu nüshalardan birinin ibraz edilmesi yeterlidir, bu yüzden nüshaların güvenliği önemlidir.
- Order B/L: “To order” olarak düzenlenir ve ciro ile devredilebilir. Akreditifli işlemlerde ve yük seyir halindeyken alıcı değişebilecek satışlarda sık kullanılır.
- Straight (adı yazılı) B/L: Belgede belirli bir alıcı yazılıdır ve teslimat o alıcıya yapılır.
- Sea Waybill: Devredilebilir bir kıymetli evrak değildir. Teslim, orijinal belge ibrazı gerekmeden adı yazılı alıcıya yapılır. Güvene dayalı, aynı firmalar arasındaki sevkiyatlarda pratik olabilir.
- Telex Release: Orijinal nüshalar fiziksel olarak gönderilmez. Göndericinin orijinalleri taşıyıcıya iade etmesinin ardından, varış acentesine yükü teslim etmesi için elektronik talimat verilir.
- House B/L ve Master B/L: Master B/L taşıyıcının ana belgesidir, House B/L ise forwarder’ın kendi müşterisine düzenlediği belgedir. Konsolide sevkiyatlarda ikisi birlikte bulunur.
- Clean ve Claused (Foul) B/L: Yük sorunsuz teslim alındıysa B/L temizdir. Yükte veya ambalajda hasar ya da eksiklik varsa taşıyıcı belgeye not düşer ve belge “claused” olur. Bankalar çoğunlukla temiz B/L ister.
- Shipped on Board ve Received for Shipment: İlkinde yükün gemiye yüklendiği doğrulanmıştır, ikincisinde yük taşıyıcıya teslim edilmiştir ancak henüz yüklenmemiş olabilir. Akreditifler çoğunlukla “shipped on board” ister.
Elektronik B/L
Bazı taşıyıcılar ve platformlar kâğıt yerine elektronik konşimento (eB/L) sunar. Belgenin elektronik olarak düzenlenmesi nüshaların kuryeyle taşınması gereksinimini ortadan kaldırır. Yine de bu seçeneğin kabul edilip edilmeyeceği taşıyıcıya, varış ülkesine ve bankanıza bağlıdır; kullanmadan önce üç tarafın da uygunluğunu teyit edin.
Konşimentonun neden bu kadar dikkat gerektirdiğini şu şekilde özetleyebiliriz: yükün teslim hakkı çoğu durumda belgeyle birlikte devredilir ve akreditifli işlemlerde ödeme, belgenin şartlara uygunluğuna bağlanır. Belgedeki küçük bir hata hem teslimi hem ödemeyi geciktirebilir.
Sık yapılan hatalar
Bilgilerin diğer evraklarla uyuşmaması
Gönderici, alıcı, yük tanımı, adet ve ağırlık bilgileri fatura, çeki listesi ve akreditifle aynı olmalıdır. Tek bir harf farkı, farklı bir unvan yazımı ya da eksik adres bankanın belgeyi reddetmesine neden olabilir.
Notify Party ve alıcı bilgilerini eksik bırakmak
Yük varışa yaklaştığında notify party aranır. Telefon ve e-posta eksikse bildirim gitmez, yük limanda bekleyebilir ve demurrage ile detention ücretleri doğabilir.
Ağırlık ve adet beyanını sonradan değiştirmek
Belge kesildikten sonra yapılan düzeltmeler (amendment) hem ek masraf hem de zaman kaybı yaratabilir. Taslak B/L’yi onaylamadan önce her satırı kontrol edin.
Orijinal nüshaları geç göndermek
Yük varış limanına ulaştığında orijinal B/L alıcının elinde değilse teslim yapılamaz. Nüshaların kuryeyle zamanında gönderilmesini planlayın; zaman baskısı varsa telex release veya sea waybill gibi alternatifleri taşıyıcıyla önceden konuşun.
Telex release’de nüshaları iade etmemek
Telex release için genellikle tüm orijinal nüshaların taşıyıcıya geri verilmesi gerekir. Bir nüsha kayıpsa süreç uzar; taşıyıcının bu durumda vereceği yönergeyi baştan öğrenin.
Navlun ifadesini yanlış yazmak
Freight prepaid veya freight collect ifadesi, anlaştığınız teslim şekliyle uyumlu olmalıdır. Uyumsuzluk, varışta ödeme konusunda alıcıyla anlaşmazlığa yol açar. Teslim şekli için Incoterms yazımıza bakabilirsiniz.
Yük tanımını genel bırakmak
“Genel kargo” ya da çok kısa tanımlar gümrükte soru işareti yaratabilir. Yük tanımının ve GTİP kodunun ticari fatura ile tutarlı olması, gümrük işlemlerini kolaylaştırır.
Kısa kontrol listesi
- Taslak B/L’yi fatura ve çeki listesiyle satır satır karşılaştırın.
- Akreditif varsa belge şartlarını (düzenleme tarihi, temiz B/L, shipped on board) kontrol edin.
- Kaç orijinal nüsha düzenleneceğini ve nasıl teslim edileceğini baştan belirleyin.
- Notify party ve alıcı iletişim bilgilerini eksiksiz verin.
- Düzeltme gerekirse mümkün olan en erken aşamada bildirin.
Belgelerinizi hazırlarken Freight Sözlüğü terimler için hızlı bir referans olabilir. Sevkiyatınızla ilgili belge sorularınız için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
